De Winkelhaak (dewinkelhaak.net)
 
  Home

De kazerne

VVDM-afdeling Nunspeet

Kazernekranten

Artikelen

Boeken

Contact
  Het prille begin (slot) Het probleem der vrijetijds-besteding

De kersverse Legerplaats Nunspeet werd vanaf eind februari 1952 bewoond, maar was verre van af. Gelegen op een flinke afstand van de bewoonde wereld, moesten de eerste bewoners op zoek naar een zinvolle invulling van hun vrije tijd. Dat viel vooralsnog niet mee, hoewel daar spoedig verandering in zou komen.

Op het gebied van vermaak voor soldaten op de nieuwe legerplaatsen, hadden er in 1951 al waarschuwende woorden gestaan in Tubantia. 'Duizenden soldaten komen in streek zonder enig vertier,' aldus de krant op 24 oktober dat jaar. Met als onderkop: 'Burgemeesters van Noord Veluwe zien grote moeilijkheden in de toekomst.' Voor het buurtschap 't Harde, waar maar twee kleine cafés waren, voorzag men dat mogelijk vierduizend soldaten de gelegenheid zouden aangrijpen voor 'een avontuurtje' met meisjes uit de dorpen, wat blijkbaar ongewenst was. Voor Nunspeet, waar in de directe omtrek van de kazerne haast geen huis was te vinden, hoopte men maar dat de bewoners ieder weekend naar huis konden.


Het landelijke Nunspeet en omgeving bleek in 1952 niet erg aantrekkelijk voor soldaten (foto: Collectie Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Nunspeet was behelpen. Oud Limburgse Jager Edmond Heijnen herinnerde zich een café waar de eerste de beste avond het bier op was. Op zondag was dat café dicht, heel anders dan in het dorp waar Heijnen vandaan kwam. Dus werd het wandelen en een beetje rondhangen op de hei. Het zwembad was op zondag uiteraard ook dicht. Dat vormde echter geen belemmering voor Heijnen en zijn maten, die dan maar over het hek klommen. Al met al kwam het stugge Nunspeet en omgeving niet over als een plek, die het garnizoen als erg welkom in de armen sloot.

Mogelijk was het gebrek aan vermaak in de omgeving een van de redenen, dat iedere nieuwe legerplaats een theaterzaal kreeg. Die van Nunspeet was het eerst klaar en een flink aantal militaire hoogwaardigheidsbekleders was bij de opening op 8 juli 1952 aanwezig. Het regende superlatieven, het was 'een ontspanningszaal waar menig stad jaloers op kon zijn' met maar liefst 780 zitplaatsen. Het toneel, de verlichting en de geluidsinstallatie werden geprezen, evenals de ruime artiestenverblijven met douchecellen.* De verslaggever van het Limburgs Dagblad was enthousiast over de zaal, maar minder te spreken over het cabaret van Gerard Walden en Berry Kievits, dat 's avonds het eerste optreden verzorgde. 'Zouteloze sketches en grappen met een lange baard wisselden elkaar af. Echte humor ontbrak volkomen.'


De theater- annex filmzaal in Nunspeet, datum onbekend (foto: met dank aan marechausseenostalgie.nl)

De aanwezigheid van een reporter van het dagblad was het gevolg van de legering van de Limburgse Jagers op de kazerne. De aanwezigheid die dag van kolonel Antoni, commandant 32 RI waar de Jagers onder vielen, had er ook mee te maken. Antoni werd geïnterviewd over de ontspanningsmogelijkheden voor soldaten en sprak daarbij niet met meel in de mond. 'Al ligt dit kamp nu in één der mooiste streken van ons land, toch gaan de soldaten hier, zover van de bewoonde wereld, dood van verveling.' Buiten de hekken van de legerplaats was het 'probleem der vrijetijdsbesteding' niet opgelost. Weliswaar was er een voorlopig Humanistisch Militair Tehuis geopend in Vierhouten, de behoefte aan meer tehuizen liet zich voelen, en dan vooral een katholiek voor de Limburgers. Het bleef voorlopig bij uitgaan in Nunspeet, waar cafés waren waar 'bijna niet in was te komen', aldus Limburgse Jager Bair Heijen. Ook soldaat Aart Lodder van de Technische Dienst voelde zich niet thuis in de uitgaansgelegenheden van het dorp. Hij zat liever niet tussen mensen die hij maar moeilijk kon verstaan.**

Op de legerplaats nam het aanbod aan vertier gelukkig snel toe. Vlak voor een grote oefening in Duitsland, werd in september iedereen het weekend binnen gehouden. Zaterdag werden volleybal- en bokswedstrijden gehouden, en 's avonds kon de operette 'Die Czardas-Fürstin' worden bezocht. Zondags was er een swingband en werden films vertoond. Maar buiten de kazerne bleef het behelpen tot in 1954, toen eindelijk de drie militaire tehuizen aan de Elspeterweg werden geopend. Dat was, twee jaar na de voltooiing van de in recordtijd gebouwde kazerne, toch wel een blamage.


* Limburgs Dagblad 11-07-1952
** zie het artikel 'Een gloedjenieuwe kazerne', klik hier


 
Limburgers op de Veluwe

Erg lang zou het verblijf van de eerste bewoners van de Legerplaats Nunspeet niet duren. 322 Bataljon Limburgse Jagers was gevuld met de lichting 51-1, die eind oktober 1952 afzwaaide. Zij werden 6 november dat jaar opgevolgd door 412 Bataljon Limburgse Jagers. Die kwamen per trein en werden op het station van Nunspeet verwelkomd door de Limburgse Jagerskapel. Waarna het hele bataljon, 900 man sterk, te voet naar de kazerne ging. Halverwege 1953 werd als gevolg van een reorganisatie, het bataljon onder de vleugels van de Limburgse Jagers weggehaald, en ging verder als 412 Bataljon Garde Jagers.

Militaire tehuizen

In mei 1954 werd als eerste het Humanistisch Militair Tehuis De Leemberg geopend, later dat jaar gevolgd door het PMT en KMT. De geschiedenis van het PMT wordt elders op deze website beschreven en is ook downloadbaar als pdf. Voor dat laatste: klik hier.