De Winkelhaak (dewinkelhaak.net)
 
  Home

De kazerne

VVDM-afdeling Nunspeet

Kazernekranten

Artikelen

Boeken

Contact
  Wat is het erfgoed van de dienstplicht?
Door: Frank Oosterboer

Deze en andere vragen kwamen ter sprake op een symposium van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, als onderdeel van de 'grote vraag' naar verdieping bij het militair erfgoed van de periode 1815-1989. Pittige kost, maar gelukkig heeft De Winkelhaak een redacteur die dat wel interessant vindt, en die werd dan ook op pad gestuurd.

Een pdf om je in te lezen in de materie en een link om je aan te melden in het uitnodigingsmailtje. En dan maar op pad de 13e februari naar Amersfoort, waar de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) is gevestigd. Een mooie gelegenheid om het colbertje weer eens uit de kast te trekken, want je zou vast een naamkaartje krijgen. Dat klopte niet helemaal, want het kaartje was een sticker die niet echt lekker bleef plakken. Er viel meer te klagen. De overvloedig aanwezig zijnde pennen van een bekend merk, gaven al na 5 à 6 letters schrijven de geest. Massaal. Zonde van het belastinggeld, maar het stond een leuke en nuttige middag verder niet in de weg.

Toen we allemaal, een man/vrouw of 60/70 in een zaaltje waren verzameld, werd nog eens de achtergrond van het symposium uitgelegd. Vroeger werden door het RCE gebouwen op een aantal criteria (veelal bouwkundig) aangewezen als Rijksmonument. Maar aan die praktijk was een einde gekomen. Nu zoekt men, voor die status in beeld komt, naar erfgoed dat een thema of verhaal vertelt. Voor de periode vanaf het begin van het Koninkrijk der Nederlanden tot eind Koude Oorlog had men tien thema's opgesteld, en daar zocht men voorbeelden bij. Die noemen was de taak van de deelnemers. Voor we dat gingen doen, kregen we een inleiding door professor Ben Schoenmaker, oud-dienstplichtige en directeur van het Nederlands Instituut voor Militaire Historie.

Om het verhaal kort en leesbaar te houden sla ik bijna alles wat hij vertelde over, maar niet dat hij thema nummer 5: Maatschappij en krijgsmacht een moeilijk thema vond. En dat gold ook voor de subvraag: Wat is het erfgoed van de dienstplicht? Schoenmaker kwam niet verder dan het noemen van 1) de lotingstrommel in de collectie van het Nationaal Militair Museum en 2) een voormalig gebouw van de Indelingsraad in Delft. En dat was al heel wat. Want de dienstplicht was vooral immaterieel, had je die vervuld, dan resten er slechts herinneringen. OK, die kunnen vastliggen in je fotoalbum, maar die vormen geen bruikbare collectie. Zelf voegde ik er die middag de drie militaire tehuizen in 't Harde aan toe. De militaire tehuizen werden opgezet voor dienstplichtigen en zijn bijna allemaal gesloten toen Nederland overstapte op een volledige beroepskrijgsmacht. Mijn conclusie: honderd zeven en tachtig jaar militaire dienstplicht, en er herinnert nauwelijks iets aan. Nogmaals, het moet wel tastbaar zijn. Wie nog meer ideeën heeft....


 

Het pdf dat in het artikel hiernaast wordt genoemd is een rapport, getiteld Op verkenning, twee eeuwen militair erfgoed. Wie dat wil lezen, klik hier.