De Winkelhaak (dewinkelhaak.net)
 
  Home

De kazerne

VVDM-afdeling Nunspeet

Kazernekranten

Artikelen

Boeken

Contact
  PMT-Nunspeet (2) “Een eenvoudig, doch aesthetisch verantwoord, sober tehuis”*

In de zeven grote nieuwe legerplaatsen waaronder Nunspeet, werden evenzovele nieuwe protestantse militaire tehuizen gebouwd. Om het betaalbaar te houden liet Pro Rege, de organisatie achter de PMT's, een standaardgebouw ontwerpen.

De architecten Van Donkelaar en Bodegraven kregen de opdracht. Volgens een artikel in de Nederlandse Krijgsman, het blad van Pro Rege, moesten zij de opzet zo eenvoudig mogelijk houden. Getuige de zinsnede ”Er is geen spoor van luxe te ontdekken” slaagde men daarin. De minister van Oorlog was bereid een forse subsidie te verstrekken, maar niet veel later bleek die ontoereikend.** De bouwkosten bleken aanzienlijk hoger en werden begroot op fl. 100.000,- per tehuis.*** Bij dit bedrag was de inventaris niet inbegrepen. Er moest opnieuw met het ministerie onderhandeld worden. Men kwam er uit, maar Pro Rege moest nog wel zelf fl. 70.000,- inzamelen om de inventarissen te bekostigen.



Deze schets werd gespiegeld voor een correcte weergave van Nunspeet.

De tehuizen die naar hun zeshoekige zaal als koepeltehuizen werden aangeduid, kenden twee uitvoeringen. Het oorspronkelijke ontwerp werd simpelweg gespiegeld. Alle tekeningen die zijn overgeleverd laten de koepelzaal aan de linkerkant zien (zie plattegrond, klik hier). Nunspeet was gespiegeld.
De tehuizen moesten een capaciteit hebben van ongeveer 210 tot 240 man. Met opzet had men grote zalen vermeden om geen gelijkenis te vertonen met de “enorme ruimten voor bijeenkomsten op de kazernementen.”**** Het moest huiselijk zijn.



Huiselijkheid in beeld. Deze foto uit 1957 toont 'Moe' de Wilde met breiwerkje tussen 'de jongens', zoals soldaten binnen PMT-kringen steevast werden aangeduid.

Bij normaal gebruik kon de zeshoekige zaal 89 man bevatten. In de zaal met het buffet die men betrad na de entree wilde men tijdschriften neerleggen en hier zou ook een radiotoestel geplaatst worden. De andere grote zaal zou een spel- en werkzaal worden met ruimte voor biljart- en pingpongtafels. Hierachter lag de studiezaal met bibliotheek, hier moesten rust en orde heersen. Verdeeld over de lengte van het tehuis aan de achterkant lag de woonruimte voor het tehuisleidersechtpaar. Die was met opzet afgescheiden zodat het gezinsleven niet zou worden opgenomen in het tehuisleven.

De zeven tehuizen zouden in korte tijd gerealiseerd worden, maar niet zonder hindernissen. In 1954 toen het allemaal klaar was verzuchtte men in de Nederlandse Krijgsman: “Dit Nederland, dat soms op een grote papierwinkel lijkt, waarin Jan, Piet en Klaas naar hartelust stoeiden met de onmogelijkste bepalingkjes, kan gerust zijn.” Even tevoren had men een lange lijst instanties opgesomd die allemaal een vinger in de pap wilden hebben bij de totstandkoming. Maar dat was water onder de brug. Op 23 september 1954 werd het PMT-Nunspeet plechtig geopend met een toespraak door de heer H. Algra, lid der Eerste Kamer voor de ARP.

Naar artikel 3


* Bewoording van W. Nieuweboer, directeur van Pro Rege, in de Nederlandse Krijgsman
** Pro Rege, Een brug tussen krijgsmacht en samenleving
*** In de aanvraag bouwvergunning voor het PMT-Nunspeet wordt echter fl 75.000,- vermeld. Mogelijk de kale bouwsom zonder voorzieningen.
**** Zinsnede uit de Nederlandse Krijgsman


 
De tehuisleider

De eerste tehuisleider in Nunspeet was de heer C.J. De Wilde die dit tot september 1961 zou zijn. Aan een tehuisleider werden van oudsher enige eisen gesteld. Zo moest hij een degelijk christen zijn, gehuwd en geen inwonende kinderen hebben, een gezellige man die makkelijk kon omgaan met soldaten.*
Van zijn vrouw werd verwacht dat zij haar man zou ondersteunen en als tehuismoeder mede de sfeer bepalen. Het was echter alleen haar echtgenoot die een contract had met Pro Rege, zij werkte onbezoldigd mee. Het loon dat haar man kreeg was volgens een oud- tehuisleider: “Redelijk, maar je moest het niet voor het geld doen.” Daar stond tegenover: gratis inwoning en meedrinken uit de grote koffiepot.**

* Pro Rege, Een brug tussen krijgsmacht en samenleving
** Interview C.M. van der Mast


De PMT-reeks

Voor de start van deze serie artikelen, klik hier.