De Winkelhaak (dewinkelhaak.net)
 
  Home

De kazerne

VVDM-afdeling Nunspeet

Kazernekranten

Artikelen

Boeken

Contact
  PMT-Nunspeet (1) Drie nieuwe tehuizen

1954 was een belangrijk jaar voor de Legerplaats Nunspeet. Niet zozeer op militair gebied, maar dat van welzijn en ontspanning. Dat jaar werden er dichtbij de kazerne drie militaire tehuizen geopend. Vanaf toen had Jan Soldaat op loopafstand de mogelijkheid om buiten het militaire leven iets van huiselijkheid te ondervinden.

Legerplaats Nunspeet was een van de grote nieuwe kazernes die begin jaren vijftig verrezen en was bedoeld om drieduizend man te kunnen huisvesten. Ondanks de moderne opzet was het voor de soldaten woekeren met ruimte. Om iedereen een slaapplaats te kunnen geven was het stapelbed ingevoerd. Op sommige legeringskamers stonden er zes, maar er konden er ook acht staan. Zo'n kamer was met zestien man overvol omdat er voor die zestien man ook kasten moesten zijn en tafels en stoelen. Alles was standaard en volgens voorschrift, de wolletjes op het bed, de inrichting van de PSU-kasten.* En alles was ook onderwerp van regelmatige inspecties. Niets eigens was er aan die kamers, hooguit als het getolereerd werd een radio die door een van de soldaten van huis was meegenomen of enkele planten. Maar daarmee hield de huiselijkheid op. Wie aan deze sfeer wilde ontsnappen kon naar de kantine, maar bevond zich nog steeds op militair terrein. Gelukkig was er een alternatief voor de soldaten die het aan geld en middelen ontbrak om ver van de kazerne vertier te zoeken, de militaire tehuizen die in iedere garnizoensplaats waren te vinden.

Nog voor de tehuizen aan de Elspeterweg werden geopend, waren er tijdelijke voorzieningen getroffen. In het dorp Vierhouten hadden twee tehuisorganisaties onderdak gevonden, vanwege de afstand was deze situatie niet ideaal. Vlak buiten de kazerne-ingang aan de overkant van de Elspeterweg was echter ruimte. De gemeente, die enkele jaren tevoren vergeefs had getracht de bouw van de kazerne tegen te houden, werkte nu wel mee en verpachtte de grond voor de tehuizen voor het bescheiden bedrag van f 75,- per jaar vanwege het ideële doel.**


Linksboven HMT De Leemberg, rechtsboven het KMT, onder het PMT

Het eerste permanente tehuis dat opende (13 mei) was het Humanitair Militair Tehuis 'De Leemberg' (HMT). Het werd niet tegenover de kazerne gebouwd maar aan dezelfde kant van de Elspeterweg op 600 meter afstand in de richting van Nunspeet. Hoewel het Humanistisch Thuisfront verreweg de kleinste tehuisorganisatie was, was de belangstelling voor de opening er niet minder om en vele militaire en burgerlijke autoriteiten waren hierbij aanwezig.***
Vier maanden later opende het Protestants Militair Tehuis (PMT) zijn deuren. Ook hier was een plechtige opening met vele genodigden. Dit tehuis was het vijfde uit een serie van zeven gelijksoortige tehuizen die bij de grote nieuwe legerplaatsen werden gebouwd. De organisatie achter de PMT's en de bouw ervan was de Koninklijke Nederlandse Militaire Bond 'Pro Rege'. Deze organisatie stamde uit 1874 en was opgericht om soldaten die in hun vrije tijd weinig anders konden doen dan op straat rondhangen of hun spaarzame geld uitgeven aan drank, in een huiselijke omgeving een zinnig en christelijk alternatief te bieden.
Niet veel later dat jaar opende het Katholiek Militair Tehuis (KMT) zijn deuren. Organisatie hierachter was de Centrale van Katholieke Militaire Tehuizen. Net als het PMT was ook het KMT gehuisvest in een standaardgebouw, maar ietwat anders voor een 'eigen gezicht'. Met de opening van dit derde tehuis konden militairen voortaan de plek zoeken waar ze zich het meeste thuis voelden.

Naar artikel 2


* PSU: persoonlijke standaard uitrusting
** Pro Rege, De Geschiedenis, 115 jaar Protestantse Militaire Tehuizen, in het hoofdstuk ‘De koepeltehuizen’
*** Elburger Courant 18-05- 1954


 
Het PMT-Nunspeet

Het PMT aan de Elspeterweg nr. 177 was voor de militairen van Legerplaats Nunspeet het dichtstbijzijnde tehuis, nauwelijks 100 meter buiten de kazernepoort. Maar dat is niet de reden dat juist dit tehuis onderwerp is van een reeks artikelen die de komende tijd zullen verschijnen. Juist vanwege het protestantse karakter van de Veluwe en daarmee ook van het dorp Nunspeet, zou er een bijzondere band tussen dit tehuis en zijn directe omgeving moeten zijn. In ieder geval via de plaatselijke kerken. Dat gold veel minder voor het KMT en het HMT. Die band dorp-PMT was er, maar in sommige tijden minder dan verwacht.
De meeste artikelen in de plaatselijke krant Nunspeet Vooruit die positief tegenover het PMT stond, gaan juist over dit tehuis. Artikelen over de andere tehuizen verschenen meer mondjesmaat.
Tenslotte zat er een vrij oude organisatie achter de PMT's: KNMB 'Pro Rege', die plaatselijke contacten had en na verloop van tijd een afdeling in Nunspeet, ter ondersteuning van het algemene werk maar ook van het plaatselijke PMT.