De Winkelhaak (dewinkelhaak.net)
 
  Home

De kazerne

VVDM-afdeling Nunspeet

Kazernekranten

Artikelen

Boeken

Contact
  De staking bij 44 Painfbat (3) De slag achter de schermen

Een stakingsactie door honderd soldaten. Het kon niet anders en dit werd dan ook op hoog niveau onderwerp van gesprek. Vooral omdat de actie niet in het luchtledige was gehouden. Al eerder waren er botsingen tussen VVDM-activiteiten en de tolerantiegrens van de landmacht en het ministerie van Defensie.

In 1974 en 1975 had de VVDM ernstige tegenwerking ondervonden bij de ledenwerving. Op diverse opleidingskazernes ontzegde het kader VVDM'ers de toegang of bemoeilijkte de werving. Ledenwervers kregen meer dan eens het bevel te stoppen met hun activiteiten en zich te verwijderen. Toen deze bevelen werden genegeerd kwam het tot arrestaties en in een enkel geval tot veroordeling tot Nieuwersluis. Er kwam een nieuwe richtlijn van Defensie wat toegestaan was, maar deze werd zodanig geïnterpreteerd door on/kwaadwillend beroepskader, dat de problemen min of meer bleven. In een gesprek op 1 december 1975 met minister Vredeling over de gang van zaken beloofde de VVDM een rapport 'Inventarisatie ledenwerving' op te stellen. Toen dit rapport op 14 april 1976 met de minister werd besproken stelde Vredeling de vraag die de kernvraag was, die ook betrekking had op de zaak Zuidlaren en de opstelling van de VVDM in het algemeen: "Behoort het weigeren van dienstbevelen naar het oordeel van de VVDM tot de aanvaardbare beleidsinstrumenten bij het verwezenlijken van haar doeleinden als vakbond?"*

 
Mindef Vredeling (foto: #)

 
Vredeling was niet voor niets tot deze vraag gekomen, deze was ook het onderwerp van overleg op 10 maart 1976 door de politieke en militaire leiding van Defensie**. Aanwezig waren de minister (Mindef), de beide staatssecretarissen en de bevelhebbers van land-, zee- en luchtmacht. De Bevelhebber Landstrijdkrachten (BLS) luitenant-generaal J.E. Van der Slikke vroeg de minister het uitgangspunt te onderschrijven dat het niet toelaatbaar was trachten beleid te wijzigen door het weigeren van dienstbevelen. Vredeling bevestigde dit, maar vroeg zich ook af of juist de zaak Zuidlaren aan dit uitgangspunt getoetst moest worden en.... was het politiek gezien verstandig dat deze beslissing (toetsing voor de krijgsraad), waartoe BLS overigens volledig gerechtigd is***, werd genomen?
Hier bleek een behoorlijke ruimte tussen de opvattingen van de minister, die geen vijand was van de soldatenbond en de BLS die ze niet verder vertrouwde dan hij ze kon zien. Volgens Van der Slikke beoogde de VVDM volstrekte immuniteit in het kader van militair straf- en tuchtrecht te krijgen en zou zich mogelijk schuldig kunnen maken aan ondermijning van de krijgstucht.

 
  BLS van der Slikke (foto: &)
Terwijl Vredeling twijfelde of de juiste weg werd bewandeld, en met hem staatssecretaris Stemerdink, twijfelde de BLS aan zijn minister. Punt 4 van de notulen: “Mindef meent dat erop gelet moet worden dat het opleggen van sancties steeds het eigenlijke doel dient en niet gevaarlijke publicitaire effecten veroorzaakt.” Van der Slikke omcirkelde in zijn notulen 'het eigenlijke doel' en voegde wantrouwend in de kantlijn met potlood een vraag toe: “Wat is dat van Mindef?”

Terwijl de politieke en militaire leiding vergaderden zonder dat dit in deze bijeenkomst tot gezamenlijke conclusies leidde, typte majoor A.R. Dohmen van de Landmacht Militaire Inlichtingendienst een concept-rapport met brisante inhoud. Er stond weer een staking bij 44 Painfbat op stapel, en nu tijdens de komende oefening Pantserstorm!

Naar artikel 4


* Soldatenprotest 1966-1984 door Henk Spaan, hoofdstuk 6
** De notulen van deze vergadering bevinden zich in het Nationaal Archief: Archief van het Kabinet van de Chef van de Generale Staf. 2.13.196. C2. 2671
*** cursivering door auteur. Laat Vredeling hier blijken dat hij het liever anders had gezien maar Van der Slikke niet kon tegenhouden?
# foto: Peters, Hans/Anefo, Nationaal Archief 2.24.01.05 927-6050 (bewerkt)
& foto: Mieremet, Rob/Anefo, Nationaal Archief 2.24.01.05 928-2933 (bewerkt)


 
De houding van de VVDM?

De staking in Zuidlaren was niet in het luchtledige gehouden. Ondanks het feit dat de VVDM deze aktie niet ondersteund had, paste ze wel in het beeld dat de legerleiding van de VVDM had. Deze mening werd niet één op één gedeeld door de politieke leiding van het ministerie, maar kon ook niet genegeerd worden.

Punt 8 van de notulen van 10 maart 1976: “Vervolgens ontspint zich enige discussie over de vraag of alsnog de houding van het VVDM-bestuur (in het openbaar) moet worden getoetst. DV stelt voor in het kader van de rapportages over de ledenwerving de vraagstelling aan de orde te stellen of de VVDM welbewust, door het weigeren van dienstbevelen het beleid wil trachten te veranderen. Tijdens het gesprek van 1 december j.l. was dat in elk geval niet gebleken.”