De Winkelhaak (dewinkelhaak.net)
 
  Home

De kazerne

VVDM-afdeling Nunspeet

Kazernekranten

Artikelen

Boeken

Contact
  De staking bij 44 Painfbat (2) Het oordeel van de krijgsraad

De weigering om een dienstbevel op te volgen door een ongekend grote hoeveelheid soldaten kon niet worden afgedaan door hun commandant, maar leidde onvermijdelijk tot een oproep om voor de krijgsraad in Arnhem te verschijnen. Op 24 mei 1976 stonden de eerste soldaten, 24 in totaal, voor de militaire rechtbank. De week erop moesten de overigen 22 zich verantwoorden.

Meer dan drie en een halve maand ging er overheen voor de staking in februari bij 44 Painfbat door de krijgsraad werd beoordeeld. De soldaten werden bijgestaan door een advocaat van de VVDM. Hun tegenspeler, auditeur-militair H.J.A.M. Beaumont, de militaire aanklager, was een oude bekende van de VVDM. Maar niet een met wie men kerstkaarten uitwisselde. Wederzijds hadden VVDM en Beaumont een lage dunk van elkaar. De auditeur-militair stond erom bekend standaard hoge straffen te eisen.

De gang van zaken voor de militaire rechter kwam bij veel van de aangeklaagden vreemd over. Hun argumenten waarom ze de actie hadden gehouden en de weigering van de brigadecommandant om een gesprek aan te gaan leken van geen betekenis. De Twintig sprak van een “uiterst lachwekkende en op zijn minst bedenkelijke poging om recht te spreken.” Het optreden van de rechter wekte bevreemding. Auditeur-militair Beaumont maakte zijn reputatie meer dan waar en eiste volgens de soldatenkrant “schandalig hoge straffen”, het merendeel van de soldaten hoorde vier weken Nieuwersluis tegen zich eisen.
Zoals vaker werden de eisen van Beaumont slechts gedeeltelijk gehonoreerd. Op 9 juni maakte de krijgsraad de straffen bekend. 42 man werden tot drie weken detentie veroordeeld, waarvan twee weken onvoorwaardelijk. Drie man eveneens drie weken, maar nu een week onvoorwaardelijk en een man werd vrijgesproken.

 
Theo de Roos, meester in de rechten en VVDM-voor-zitter, hekelde het middeleeuwse karakter van de militaire rechtspraak (foto: Twintig)  
Op de dag van de uitspraak hield de VVDM een manifestatie in Arnhem waar felle kritiek werd geuit op de gang van zaken tijdens de rechtszaak. VVDM-voorzitter Theo de Roos hekelde het falende personeelsbeleid van de legerleiding. Voor de krijgsraad had hij geen goed woord over. “Wat er in de rechtszaal is gebeurd is een bewijs voor het middeleeuws karakter van de militaire justitie. Een hel en verdoemenis schreeuwende aanklager, die aan de ene kant zegt dat de aktie kwajongenswerk was, maar aan de andere kant – niet zo consequent – sprak van 'een buitengewoon ernstige zaak'. En een president die vaderlijk, maar verdomd authoritair, informeerde naar vrouwen en kinderen en of je al gauw ging trouwen. Aan de achtergrond van de zaak kwamen de heren niet toe.” Elders in zijn toespraak hekelde De Roos defensiestaatssecretaris Stemerdink voor de vervolging. Stemerdink zal daar misschien licht om hebben geknarsetand. Het was juist hij die achter de schermen bij Defensie de gang van zaken die leidde tot de krijgsraad in twijfel trok*.

Twintig sprak met enkele veroordeelden en opvallend genoeg had niemand spijt van de actie, wel vonden de meesten dat deze beter voorbereid had moeten zijn. Het Nieuwsblad van het Noorden noteerde tijdens de processen een heel ander geluid. De meeste militairen waren het wel eens met de eisen, maar stonden niet achter de actie. Ze durfden echter niet achter te blijven toen deze was begonnen. Ze deden mee uit solidariteit, maar hadden liever anders gewild. Tot een hoger beroep kwam het niet, zo werd door de veroordeelden in gezamenlijk overleg besloten. Ze verklaarden geen vertrouwen te hebben in een eerlijk proces. Opperrechter Prins zou er eer in scheppen om er “in alle VVDM-zaken nog een schepje bovenop te doen”.

Naar artikel 3

* bron: notulen Ministerie van Defensie/kabinet minister/verslag van bespreking tussen politieke leiding en bevelhebbers dd. 10 maart 1976


 
Zuidlaren: de strijd gaat gewoon verder*

Een dag nadat de krijgsraad de straffen had uitgesproken, trokken 250 militairen en burgers geheel beschermd door bijna evenveel spandoeken luid joelend langs de weilanden van Zuidlaren. De optocht begon voor de poort van de Adolf van Nassaukazerne en eindigde op de dorpsbrink. Kreten als “Zoutenbier, eskimo” en “Krijgstucht, ontucht” waren niet van de lucht. Aan de demonstratie werd deelgenomen door soldaten van de kazernes Havelte, Steenwijk, 't Harde, Wezep, Assen en natuurlijk Zuidlaren. Hoewel op de laatste kazerne er van alles was verzonnen om de soldaten de deelname te beletten.

*Kop en tekst (bewerkt): Twintig van 15-06-1976