De Winkelhaak (dewinkelhaak.net)
 
  Home

De kazerne

VVDM-afdeling Nunspeet

Kazernekranten

Artikelen

Boeken

Contact
  Taalgebruik, heren. Taalgebruik!
Door: Frank Oosterboer

Een van de voordelen die je als dienstplichtige genoot was de uitbreiding van de woordenschat. Maar die ging hand in hand met wat alleen maar omschreven kan worden als taalverruwing. Menigeen nam na enkele maanden (soms slechts enkele dagen) in het legergroen woorden in de mond, die buiten de hekken van de kazerne als aanstootgevend werden beschouwd.

“Nee hoor,” aldus een een redelijk bekende journalist die op de hoge leeftijd van 27 jaar alsnog in dienst moest “dat soort taal hoorde je bij ons niet”. En 'bij ons' was dan begin jaren tachtig op de Kornputkazerne in Steenwijk.
Echt waar? Was de Winkelmankazerne een uitzondering? Had ik dan op de enige kazerne in Nederland gezeten waar men ietwat grof in de mond was? Ik besloot er een mailtje aan te wagen naar collega Willem, die eind jaren zestig bij 44 Painfbat groepscommandant was op een YP.
Willems antwoord: “Het taalgebruik (bij ons ...red.) was echt grof. Van een heleboel jongens op de kamer wist ik de namen niet. Het was kut voor en kut na, ouwe kut en jonge kut. We hadden ook bijnamen, mij noemden ze 'Spullie' omdat ik veel spullen in de kast had. Echt grof taalgebruik tegen elkaar. Het grofste vond ik wel als er burgers bij waren, bij marsen. Dan werd er geroepen “Hé oude kut, je moet een beetje harder lopen.” Dan schaamde ik me.”

 
De stand tot nu toe: jaren zestig in Zuidlaren en jaren zeventig in Nunspeet wel, jaren tachtig in Steenwijk geen grof taalgebruik. Drie man, een beetje weinig voor een uitspraak. Te meer daar ik min of meer beweer dat het landelijk voorkwam. Met als kanttekening: beslist niet door iedereen.

In 1978 werd er door de VVDM actie gevoerd tegen de voorgenomen verlaging van de wedde. En wat werd er geroepen op een demonstratie door 750 soldaten in Amersfoort? ”Zestig piek, dikke lul!” en “Van Lent, kutbol, stop die UZI in je hol”. De heer Van Lent was toen staatssecretaris voor personeelszaken bij Defensie. Een paar maanden later hielden we in Assen een demonstratie tegen de Inhouding van Huisvesting en Voeding. Mede-VVDM'er René had een geluidsinstallatie op het dak van zijn auto en begon met “Van Lent …..” Jawel, die kreet uit Amersfoort. Met een: “René, niet doen man! Dat soort taal snappen ze hier in de provincie helemaal niet” kon ik verder luid uitgesproken rijmwerk voorkomen. Mijn punt nu: ook hier dus ... in Assen.
Al die kazernes hadden ruimschoots verbindingen met andere. Men werd overgeplaatst en leerde er wat bij. Bovendien zaten je vrienden deels ook in dienst en daar hoorde je ook weer wat van. Toen ik eens op het station stond te wachten werd er luid “Hé, kutbol” naar me geroepen. Bleek het iemand te zijn waarmee ik jaren op school had gezeten. Kortom: het kwam overal voor. Maar misschien net even niet op een kleine kazerne in Steenwijk begin jaren tachtig.


 
Soldatentaal

Er bestaat een boekje getiteld Soldatenwoordenboek geschreven door L. Verhoef, die onder het pseudoniem Henk Salleveldt al eerder Bollen, fillers en oude stompen had gepubliceerd.
Op internet staan hier en daar woordenlijsten met soldatentaal.