De Winkelhaak (dewinkelhaak.net)
 
  Home

De kazerne

VVDM-afdeling Nunspeet

Kazernekranten

Artikelen

Boeken

Contact
  Sitewachtweigering (slot) De "onder protestbrief"
door: Frank Oosterboer

Wie door de krijgsraad werd veroordeeld voor sitewachtweigering, kreeg in de meeste gevallen drie weken onvoorwaardelijke gevangenisstraf, door te brengen in Nieuwersluis. Die straf had een consequentie voor later, hij werd bijgeschreven op het strafblad.

En het strafblad was voor veel soldaten reden om geen weigeraar te worden. Zoals een van het zei: “Weigeraars lopen de kans op drie weken militaire gevangenis. Omdat die straf ook op je strafblad komt durven veel soldaten niet te weigeren. In deze tijd waarin het nogal moeilijk is een baan te vinden is dit geen aanbeveling.”
Er was echter een andere vorm van actie die geen vervelende consequenties had. Vlak voor men aan zijn week sitewacht zou beginnen werd door een deel van de dienstplichtigen een brief naar de minister van Defensie gestuurd. Hierin lichtte men de bezwaren tegen kernwapens en sitewacht toe en verklaarde "onder protest” de wacht te beginnen. De eerste "onder protest” actie werd begin mei 1981 gehouden door 29 dienstplichtigen van de B-cie van 13 Painfbat uit Schalkhaar. Onder protest reisden zij af naar hun wacht in 't Harde. Ze hadden besloten deze taak niet te weigeren: zolang deze wapens er waren moesten ze wel bewaakt worden.


"Omdat die straf ook op je strafblad komt"

 
Nog velen anderen zouden onder protest gaan, maar dat kwam lang niet altijd in de belangstelling. Wel die keer dat 35 man van de C-batterij van 42 Afdva onder protest gingen, zij schreven de brief begin 1984. Toen men moest instappen op weg naar Darp weigerden vier man alsnog. Aan het eind van dat jaar kregen zij navolging door 22 man van 43 Afdva, die de minister schreven het onjuist te vinden dat militairen niet konden kiezen de sitewacht al dan niet te lopen. Met name de VVDM pleitte al geruime tijd voor deze mogelijkheid voor atoomgewetensbezwaarden. Begin 1985 zetten maar liefst 50 van de 76 dienstplichtigen van de A-cie van 11 Geniebat uit Wezep hun naam onder de brief naar de minister.
Maakten die brieven indruk in Den Haag? Dat valt te betwijfelen. De brief van de mannen van 11 Geniebat werd aldus een voorlichter "voor kennisgeving aangenomen”.

Niet veel later in maart dat jaar werd, voor zover bekend, de laatste "onder protest” actie gehouden, door 62 soldaten van 434 IBC. Lees ik dit goed denkt je nu. En ook: dat is toch de club die van 1962 tot 1972 exclusief de site Darp bewaakt heeft? En dat is toch ook het onderdeel dat 129 Afdva, dat eventueel kernkoppen afschoot met de Lance, beveiligde? Inderdaad, en menig militair wenkbrauw zal hierover gefronst zijn. Maar dat zelfs bij een onderdeel als 434 de kernwapens omstreden waren, geeft alleen maar aan hoe breed destijds de weerzin hiertegen was. Niet alleen in de burgermaatschappij, maar ook onder militairen.

Tot slot

Dertig jaar later kan de vraag worden gesteld: leverden de weigeringen en de "onder protest” acties iets op? Voor de weigeraars waarschijnlijk wel op individueel niveau. Zij stonden voor hun overtuigingen en hielden hun rug recht toen ze onder druk gezet werden. Op een hoger niveau: alle acties richtten zich feitelijk op de aanwezigheid van atoomwapens en hun eventueel gebruik. Maar toen de laatste weigeraar veroordeeld was door de krijgsraad en de laatste onder protestbrief was geschreven, toen lagen er nog steeds kernwapens in Darp en 't Harde. En deze werden nog steeds bewaakt per toerbeurt door soldaten van de landmacht.

Meer over sitewachtweigering

Valt te lezen in het boek van mijn hand, getiteld Kernwapenopslag in Darp en 't Harde, dat in april/mei 2015 bij Uitgeverij Aspekt verschijnt.


  Dit is het vierde en laatste artikel over sitewachtweigering. Voor de start van de reeks, klik hier.


Een "onder protest" actie op de Winkelmankazerne



Voor een vergroting: klik hier