De Winkelhaak (dewinkelhaak.net)
 
  Home

De kazerne

VVDM-afdeling Nunspeet

Kazernekranten

Artikelen

Boeken

Contact
  Sitewachtweigering (2)
door: Frank Oosterboer

Begin jaren tachtig stak een nieuw fenomeen binnen de landmacht de kop op: dienstplichtigen die weigerden sitewacht te lopen. Het waren de jaren van de massale protesten tegen de kruisraketten en andere atoomwapens. Het acht uur journaal begon en eindigde ermee en de kranten stonden er vol van, het leek soms of er geen ander nieuws meer was.

Een dienstplichtleger staat dichter bij de maatschappij dan een volledig beroepsleger. Dat wil niet zeggen dat er toen geen bedenkingen tegen kernwapens onder een deel van de beroeps leefden, maar het waren dienstplichtigen die er actie tegen voerden. Wie in de burgermaatschappij al bezwaren had tegen atoomwapens liet, als hij voor zijn nummer moest opkomen, deze bezwaren tenslotte niet achter bij de kazernepoort maar nam ze mee naar binnen.

 
Dé manier om als dienstplichtige actie te voeren tegen kernwapens binnen de landmacht was de weigering om sitewacht te lopen. Nooit was bevestigd dat er op de sites inderdaad kernwapens bewaakt werden, maar iedereen wist wel beter.
De eerste dienstplichtige die voor de krijgsraad moest verschijnen wegens weigering was Gerard van Wingerde (niet de Gerard uit het eerste artikel). Van Wingerde had al eens eerder sitewacht moeten lopen, maar was toen op eigen verzoek van de wachtlijst gehaald. De tweede keer wilde zijn kapitein hier niet meer aan meewerken. Van Wingerde kon kiezen: of gewoon mee op wacht of een beroep doen op de Wet Gewetensbezwaren. Maar Van Wingerde was geen pacifist en stond achter de noodzaak tot gewelddadige verdediging van ons land. Maar niet met kernwapens. Hij koos voor weigering. Dat kon niet meer bestraft worden door zijn commandant en het werd een zaak voor de krijgsraad. Die verweet Van Wingerde onvolwassen gedrag, wel het een willen doen, maar niet het ander. Van Wingerde antwoordde dat je goed moest nadenken over bevelen, sommige kon je zonder meer opvolgen maar andere zoals die te maken hadden met kernwapens niet. Ook betoogde hij dat het geen oplossing was om soldaten die atoomtaken weigerden het leger uit te gooien. Niet zij waren het probleem, de kernwapens! Over zichzelf: “Niet ik moet het leger uit, maar de kernwapens.”
De uitspraak van de krijgsraad en later in hoger beroep: zes weken voorwaardelijke gevangenisstraf. Verrassend mild voor weigering van een dienstbevel. Later zou er uit een ander vaatje worden getapt.

Naar artikel 3

  Toelichting

In een reeks van vier artikelen zal hét fenomeen van de jaren tachtig onder soldaten, het weigeren om sitewacht te lopen, nader belicht worden.

Het naaststaande artikel is de tweede in de reeks. Voor het eerste artikel, klik hier