De Winkelhaak (dewinkelhaak.net)
 
  Home

De kazerne

VVDM-afdeling Nunspeet

Kazernekranten

Artikelen

Boeken

Contact
  Sitewachtweigering (1)
door: Frank Oosterboer

Begin jaren zestig van de twintigste eeuw werden in Nederland twee opslagplaatsen voor niet nader omschreven Amerikaanse goederen in gebruik genomen, in Darp (Havelterberg) en in 't Harde. De opslag op het binnenterrein van deze special ammunition storages werd beheerd door de Amerikanen. De landmacht was verantwoordelijk voor de beveiliging. Tot 1972 gebeurde dat door vaste eenheden van Van Heutsz, daarna per wisseldienst van een week door andere parate eenheden van de landmacht.

De sites met hun dubbele prikkeldraadhekken, wachttorens en schuttersputten werden bewaakt door soldaten met doorgeladen wapen en een strikte schietinstructie. Dat leverde spanningen op die verder werden verhoogd door onregelmatige alarmoefeningen. Sitewachtlopen was verre van populair. Maar dat was niet deze reden dat het tot weigeringen kwam. Het was de aard van de opgeslagen goederen: kernkoppen voor raketten en nucleaire artilleriegranaten.



Einde 1978 was ik als dienstplichtig soldaat terecht gekomen op de Johan Willem Frisokazerne in Assen. Als actief VVDM'er had ik al snel een nieuwe kennissenkring op de kazerne. Zo leerde ik ook mede-VVDM'er Gerard kennen. Gerard had lang haar en een baard, geheel volgens de mode van die tijd. Hij vertelde dat zijn eenheid binnenkort sitewacht moest lopen. Mij zei dat weinig, ik had er wel eens vaag van gehoord maar waar nou de klepel hing? Ik diende bij eenheden (geneeskundige troepen) die dit soort wachten niet liepen. Maar Gerard diende bij 42 Afdva en die moesten wel. Gerard lichtte me voor over de aard van dit wachtlopen en wat er bewaakt werd, kernwapens. En kernwapens waren waanzin! Gerard was van plan dit te weigeren, hier wilde hij niet aan meewerken.

Hoe het afgelopen is en of hij ooit geweigerd heeft weet ik niet, korte tijd later werd ik overgeplaatst. Krantenberichten uit '78 en '79 die reppen over weigeringen in die tijd heb ik niet gevonden. Een boekje van het IKV uit 1982, getiteld Opslag en transport van kernwapens besteedt enige aandacht aan sitewachtweigering en vermeldt dat er tussen mei 1980 en juni 1982 een tachtigtal soldaten geweigerd heeft. Een veertigtal van hen werden geruisloos van de wachtlijsten verwijderd. Waarschijnlijk heeft Gerard zijn commandant het ook zo opgelost.

Naar artikel 2

  Toelichting

In een reeks van vier artikelen zal hét fenomeen van de jaren tachtig onder soldaten, het weigeren om sitewacht te lopen, nader belicht worden.

Het naaststaande artikel vormt de inleiding. Het tweede artikel beschrijft de zaak van de eerste weigeraar die voor de krijgsraad moest verschijnen. Artikel drie de mogelijkheden van commandanten en de strafmaat. Artikel vier gaat over het alternatief voor weigering: de 'onder protest'brief.